Po czym można podejrzewać zaćmę u kota?
Jednym z objawów, które opiekun może zauważyć samodzielnie, jest białawe, szare lub niebieskawe zmętnienie widoczne w obrębie źrenicy. Niewielka zaćma nie musi jednak od razu wyraźnie wpływać na widzenie, dlatego przez pewien czas zachowanie kota może pozostawać bez zmian.
Przy bardziej zaawansowanej chorobie zwierzę może ostrożniej poruszać się po mieszkaniu, mniej pewnie wskakiwać na wyżej położone powierzchnie, mieć problem z oceną odległości lub gorzej radzić sobie przy słabszym oświetleniu. Koty potrafią częściowo kompensować pogorszenie wzroku słuchem, węchem i znajomością otoczenia, dlatego pierwsze zmiany mogą pozostać niezauważone.
Niepokój powinny wzbudzić również zaczerwienienie oka, mrużenie powiek, łzawienie czy zmiana wyglądu źrenicy. Takie objawy mogą wskazywać na proces zapalny lub inną chorobę oka, która wymaga dokładniejszej diagnostyki.
Jak okulista weterynaryjny rozpoznaje zaćmę?
Podstawą jest pełne badanie okulistyczne. Lekarz ocenia wygląd obu oczu, reakcje źrenic na światło oraz poszczególne struktury gałki ocznej. Szczególnie ważne jest badanie soczewki w lampie szczelinowej, które pozwala określić lokalizację oraz rozległość zmętnienia.
W diagnostyce może być również wykonywany pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego. Pozwala on ocenić, czy zmianom w obrębie soczewki lub stanowi zapalnemu nie towarzyszą zaburzenia ciśnienia w oku.
Jeżeli przejrzystość soczewki na to pozwala, lekarz bada także dno oka, oceniając między innymi siatkówkę i tarczę nerwu wzrokowego. Jest to istotne, ponieważ samo usunięcie zmętniałej soczewki nie zapewni prawidłowego widzenia, jeśli przyczyną jego utraty są również poważne zmiany w innych częściach oka.
Jaka jest przyczyna zaćmy u kota?
U kotów zaćma może pojawić się wtórnie w przebiegu zapalenia błony naczyniowej, po urazie oka lub w związku z innymi schorzeniami. Z tego powodu diagnostyka powinna uwzględniać zarówno stan samego oka, jak i historię choroby zwierzęcia.
Lekarz może zapytać m.in. o wcześniejsze stany zapalne, urazy, przebyte choroby oraz moment, w którym opiekun po raz pierwszy zauważył zmianę wyglądu oka lub zachowania kota. W zależności od obrazu klinicznego mogą zostać zalecone dodatkowe badania pozwalające sprawdzić, czy za objawami okulistycznymi stoi również choroba ogólnoustrojowa.
Ustalenie przyczyny wpływa na dalsze postępowanie. Jeśli zaćmie towarzyszy aktywny stan zapalny, najpierw może być konieczne jego opanowanie. Dopiero później można rozważać kolejne etapy leczenia i ewentualną kwalifikację do zabiegu.
USG i ERG – kiedy potrzebne są dodatkowe badania?
Przy bardziej zaawansowanej zaćmie zmętniała soczewka może utrudniać bezpośrednią ocenę struktur znajdujących się głębiej w oku. W takiej sytuacji przydatne jest badanie ultrasonograficzne gałki ocznej. Umożliwia ono ocenę wnętrza oka także wtedy, gdy lekarz nie może dokładnie obejrzeć dna oka przez nieprzejrzystą soczewkę.
Przed kwalifikacją do operacji może być również wykonywana elektroretinografia, czyli ERG. Badanie służy do oceny funkcji siatkówki. Ma to praktyczne znaczenie, ponieważ przed podjęciem decyzji o zabiegu trzeba sprawdzić, czy struktury odpowiedzialne za odbieranie bodźców świetlnych zachowały zdolność do prawidłowego działania.
Zakres diagnostyki nie jest więc identyczny u każdego kota. Zależy on m.in. od stopnia zaawansowania zaćmy, stanu drugiego oka, obecności zapalenia oraz planowanego sposobu leczenia.
Działania po potwierdzeniu zaćmy
Dalsze postępowanie zależy przede wszystkim od rozległości zmętnienia, jego wpływu na widzenie oraz chorób współistniejących. Niewielkie zmiany, które nie ograniczają istotnie funkcji wzrokowych, mogą wymagać kontroli okulistycznych i leczenia problemu, który doprowadził do ich powstania. W zaawansowanych przypadkach rozważa się leczenie chirurgiczne.
Leczenie zaćmy u kota może obejmować fakoemulsyfikację, czyli zabieg polegający na rozdrobnieniu i usunięciu zmętniałej soczewki za pomocą ultradźwięków. U zakwalifikowanych pacjentów w jej miejsce może zostać wszczepiona sztuczna soczewka. Przed operacją konieczna jest jednak szczegółowa ocena okulistyczna i ogólnego stanu zdrowia kota.
W OCUVET w Trzebnicy pod Wrocławiem diagnostyka obejmuje zarówno ocenę samej soczewki, jak i badania pozwalające sprawdzić stan pozostałych struktur oka. Dzięki temu można ustalić, czy widoczne zmętnienie rzeczywiście jest zaćmą, znaleźć jego prawdopodobną przyczynę i określić dalszy sposób postępowania. Jeśli opiekun zauważy zmianę wyglądu oka lub zachowanie mogące świadczyć o pogorszeniu wzroku, powinien zgłosić się na konsultację do okulisty weterynaryjnego, zamiast czekać na dalszy rozwój objawów.