Pies drapie się w nocy, liże łapy, a kolejne wizyty u weterynarza kończą się pytaniem: a może to karma? Odpowiedź na to pytanie da dobrze przeprowadzona dieta eliminacyjna.
Dieta eliminacyjna polega na karmieniu psa przez co najmniej 8 tygodni wyłącznie karmą z jednym, nowym dla niego źródłem białka. Po tym czasie objawy alergii pokarmowej ustępują u ponad 90% psów, które ją mają. Najprostszym narzędziem takiej diety jest karma monoproteinowa dla psa, a o powodzeniu decyduje konsekwencja całej rodziny.
Najważniejsze w skrócie
- Dieta eliminacyjna to podstawowa metoda rozpoznawania alergii pokarmowej u psów.
- Powinna trwać co najmniej 8 tygodni.
- Białko do diety wybiera się spośród tych, których pies wcześniej nie jadł.
- Jeden przysmak z innym białkiem może zniweczyć tygodnie pracy.
- Dietę warto zaplanować z lekarzem weterynarii lub dietetykiem.
Czym jest dieta eliminacyjna i kiedy warto ją rozważyć?
Dieta eliminacyjna to test diagnostyczny, który pozwala sprawdzić, czy za objawy psa odpowiada składnik pokarmu. Rozważa się ją przy przewlekłych objawach skórnych lub trawiennych, kiedy inne przyczyny zostały wykluczone.
Objawy, które mogą sugerować niepożądaną reakcję na pokarm:
- świąd, lizanie i gryzienie łap,
- nawracające zapalenia uszu,
- zaczerwienienie skóry,
- biegunki, wzdęcia i częste oddawanie kału.
Te same objawy mogą mieć inne przyczyny, np. pasożyty albo atopowe zapalenie skóry, dlatego pierwszym krokiem jest wizyta u lekarza weterynarii.
Jaką karmę wybrać do diety eliminacyjnej?
Do diety eliminacyjnej wybiera się karmę z białkiem, którego pies wcześniej nie jadł, albo karmę z białkiem hydrolizowanym. Wybór najlepiej omówić z lekarzem weterynarii, mając przy sobie listę wszystkiego, co pies jadł do tej pory, łącznie z przysmakami.
| Rodzaj karmy | Na czym polega | Kiedy się sprawdza | Na co uważać |
| monoproteinowa | jedno źródło białka zwierzęcego | gdy istnieje białko, którego pies nie jadł | sprawdzić pozostałe składniki i informacje producenta o zakładzie |
| hipoalergiczna z białkiem hydrolizowanym | białko rozłożone na mniejsze fragmenty, które trudniej rozpoznać układowi odpornościowemu | gdy pies jadł już wiele różnych białek | zwykle stosowana po zaleceniu lekarza weterynarii |
Definicja: karma monoproteinowa To karma, w której białko zwierzęce pochodzi z jednego gatunku, np. wyłącznie z kaczki albo wyłącznie z indyka. Nazywa się ją też karmą monobiałkową lub jednobiałkową.
Które białka najczęściej uczulają psy?
Najczęściej opisywanymi alergenami pokarmowymi u psów są wołowina, produkty mleczne, kurczak i pszenica. Wskazuje na to przegląd badań obejmujący 297 psów z potwierdzoną skórną reakcją na pokarm:
| Składnik | Odsetek psów z reakcją |
| wołowina | 34% |
| produkty mleczne | 17% |
| kurczak | 15% |
| pszenica | 13% |
| jagnięcina | 5% |
Źródło: Mueller, Olivry, Prélaud, BMC Veterinary Research, 2016.
Przy wyborze białka liczy się gatunek zwierzęcia, a nie nazwa mięsa. Cielęcina pochodzi od tego samego gatunku co wołowina, dlatego nie nadaje się do diety psa podejrzewanego o reakcję na wołowinę.
Na co zwrócić uwagę na etykiecie karmy monoproteinowej?
W diecie eliminacyjnej liczy się nie tylko jedno białko, ale też krótka i w pełni nazwana lista pozostałych składników. Dobrym przykładem jest
monoproteinowy pasztet z kaczki marki Animal Island: kaczka stanowi 91% składu, a resztę tworzą suszone warzywa (papryka, cukinia, ziemniak po 1,5%), minerały, olej lniany, inulina i zioła. Producent informuje też na etykiecie, że karma powstaje w zakładzie, w którym przetwarzane jest białko z kurczaka.
Taka informacja jest wartościowa. Przy ścisłej diecie diagnostycznej u psa podejrzewanego o reakcję na kurczaka warto pokazać ją lekarzowi weterynarii, który oceni, czy wystarczy karma monoproteinowa, czy lepsza będzie karma z białkiem hydrolizowanym.
Jak przeprowadzić dietę eliminacyjną krok po kroku?
Dieta eliminacyjna składa się z trzech etapów: przejścia na nową karmę, co najmniej ośmiu tygodni wyłącznego karmienia nią oraz próby prowokacyjnej.
- Konsultacja i spis jadłospisu. Lekarz weterynarii wyklucza inne przyczyny objawów, a opiekun spisuje wszystko, co pies jadł.
- Wybór jednej karmy. Jedno białko, jedna receptura, bez zmian smaków w trakcie diety.
- Stopniowe przejście. Nową karmę wprowadza się przez kilka dni, zgodnie z zaleceniem producenta. W przypadku pasztetu z kaczki jest to około pięciu dni.
- Co najmniej 8 tygodni wyłącznie tej karmy. Ponad 80% psów osiąga poprawę do piątego tygodnia, a mniej niż 5% potrzebuje diety trwającej do 13 tygodni.
- Dzienniczek objawów. Codzienna ocena świądu, stanu uszu i kału ułatwia ocenę efektów.
- Próba prowokacyjna. Po ustąpieniu objawów lekarz weterynarii zaleca powrót do dawnej karmy lub podanie pojedynczego składnika. U ponad 90% psów z alergią pokarmową objawy wracają w ciągu 14 dni.
- Docelowa dieta. Na podstawie wyników ustala się, których składników pies powinien unikać.
"Aby rozpoznać skórne niepożądane reakcje pokarmowe u ponad 90% psów i kotów, dieta eliminacyjna powinna trwać co najmniej 8 tygodni."
- Thierry Olivry, Ralf S. Mueller, Pascal Prélaud, BMC Veterinary Research, 2015 (tłum. red.)
Jakie błędy najczęściej psują wynik diety?
Najczęstszym błędem jest podanie psu czegokolwiek spoza diety. Mała ilość innego białka wystarczy, by objawy wróciły, a wynik stał się niejasny.
- przysmaki i gryzaki z innym białkiem,
- smakowe tabletki i pasty do podawania leków,
- resztki ze stołu lub kawałek kanapki od dziecka,
- jedzenie z miski drugiego zwierzęcia w domu,
- przerwanie diety po 2-3 tygodniach, bo "nic się nie zmienia".
Wskazówka od Animal Island Dietę eliminacyjną warto potraktować jak wspólny projekt całej rodziny. Kartka na lodówce z jedną zasadą "tylko karma z diety" i smaczki przygotowane z tej samej karmy pomagają wytrwać do końca ośmiu tygodni.
Czy karma monoproteinowa jest tylko dla alergików?
Nie. Karma z jednym źródłem białka sprawdza się także u psów z wrażliwym przewodem pokarmowym i u opiekunów, którzy chcą dokładnie wiedzieć, co trafia do miski. Prosty skład ułatwia obserwację reakcji psa na konkretne mięso i świadome rotowanie smaków u zdrowego czworonoga.
FAQ - najczęściej zadawane pytania
Ile trwa dieta eliminacyjna u psa?
Co najmniej 8 tygodni. Po tym czasie objawy alergii pokarmowej ustępują u ponad 90% psów, które ją mają.
Czy w trakcie diety można dawać psu przysmaki?
Tylko takie, które zawierają to samo białko co karma z diety, najlepiej przygotowane z tej samej karmy.
Czym różni się karma monoproteinowa od hipoalergicznej?
Karma monoproteinowa ma jedno źródło białka zwierzęcego. Karma hipoalergiczna z białkiem hydrolizowanym zawiera białko rozłożone na mniejsze fragmenty, które trudniej rozpoznać układowi odpornościowemu.
Czy karmę monoproteinową można podawać przez całe życie?
Tak, jeśli jest to karma pełnoporcjowa dopasowana do etapu życia psa. Wtedy może stanowić codzienną podstawę diety.
